|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Biologi Squash (Cucurbita pepo) høyrer til graskarfamilien. Botanisk står squash nær agurk. Dei artane som blir brukt til squashdyrking i dag er eitårige urter med kraftig vekst. Den får ein kort, samantrykt stengel og det er svært tett mellom blada. Blomar og frukt sit i bladhjørnene på denne tettvaksne stengelen. Blomane er særkjønna og einbo, det vil seia at det er både han- og hoblomar på same planta. Blomsterdanninga er bestemt av plantealder og temperatur. Squash er meir tørrstoff- og næringsrik enn sine nære slektningar. Sortar Grøn: Bengal (Bruinsma) er ein produktiv sort eigna for veksthusproduksjon. Hovudsort. Fine sylindriske frukter og fin grønfarge. Til tross for at den er svak mot mjøldogg, er den vårt beste alternativ i veksthus.
Pollenleverandør: Oppal Temperatur ved såing er 25°C, etter spiring reduserer ein temperaturen til 22-23°C. Ved bruk av tilleggslys 18 t/døgn og >10 000 lux er oppalstida 2,5-3 veker. Reduser temperaturen til 18,5° den siste veka før planting. Planting 
1 - 1,2 plante/m2. Her hos oss passar det å planta frå midten av februar. Vatn opp mattene med ledetal 3,5.
Klima Temperatur 17,5 - 18°C dag og natt. Lufting på 19 - 19,5°C. Om sommaren treng ikkje planta varme, det er viktig å prøva å holda temperaturen ned mot 18°C. Bruk minimum på røyr ved høg fuktighet. CO2 Tilføring av CO2 gir klart betre produksjon. Tilfør CO2 frå 1 time etter soloppgang til 1 time før solnedgang. Luftfuktighet Det er ønskeleg å halda denne mellom 75-80%. Vatning og gjødsling Squash brukar mykje vatn. På ein soldag (sommar) treng plantene ca. 5,5 liter/dag. Med 20-30% avrenning blir det 6,5-7 liter vatning/ plante/ dag. Start vatning 2 t etter soloppgang. For sorten Bengal som er relativt generativ passer det med ledetal 3,5 i mattene, reduser dette gradvis til 3 etter planting. Om sommaren vil ein ha 2,5-3 i mattene. Sorten Storr`s Green bør ha eit ledetal på 3,5-4 om sommaren i mattene. pH skal ligga mellom 5,5-6. Næringsløysing
Stell av kulturen Plantene skal bindast opp vertikalt langs ein tråd. Vingling er vanskeleg på grunn av svært korte internodier og stort bladverk. Ein kan derfor enten ha ein ledetråd, og så binda planta fast til denne tråden ved hjelp av korte trådstumpar.  Eller så kan ein ha to ledetrådar, og så passa på at planta veks opp mellom desse to (sjå bilete). Av og til må ein også her gå inn og binda fast med ein ekstra tråd.Squashplanta likar ikkje å bli uroa, eit kvart arbeid med kulturen gir vekststopp. Det ser ut til at planta veks best med to støttetrådar for då blir den uroa minst. Det er ikkje nødvendig med pinsering eller avblading, tvert imot vil også avblading gi vekststopp i planta. Det er likevel ofte nødvendig å fjerna nokre av dei nedre blada som vender ut mot gangen av praktiske grunnar. Blomstring, pollinering og fruktsetting Blomane er særkjønna og einbo, dvs. at det er både hann- og hoblomar på same plante. 
Blomsterdanninga er bestemt av alder på planta og temperatur. Hoblomane blir danna før hannblomane og det er derfor vanskeleg å få dei første blomane bestøva. Det blir derfor anbefalt å så ca. 5% av plantene 1-1,5 veke før resten slik at ein har tilgang på pollen. Ved dei høge temperaturane ein får uti juni-august vil ein også få problem med for lite hannblomar i varme hus. I praksis er det vanskeleg å gjera noko med dette fordi ein ikkje veit kva veker ein vil få problem.
Pollineringa må gå føre seg før kl. 10:00. Etter dette vil blomane lukka seg. Til pollinering kan ein bruka humler, bier eller gjera det manuelt med kost. For dårleg pollinerte frukter kan tidvis vera eit problem. Det ser ein best på fruktene ved at dei blir spisse i blomsterenden og ikkje "fyllte" heilt ut. Desse er av for dårleg kvalitet til sal. Hausting og lagring 
Hausting må ein gjera kvar dag fordi dei i løpet av ein god dag veks med 125-175g per frukt. Salsleddet vil ha jamn storleik, og sorteringa er 14 stk i ei 5 kg eske som gir ei snittvekst på 350 g/stk.Fruktene har god holdbarhet, men tåler ikkje støt. Ved ein temperatur på 8-12°C og relativ fuktighet på 90-95% kan dei oppbevarast i 3 veker. Plantevern Squash høyrer som agurk til graskarfamilien. Sidan dei er nært i slekt har dei også mykje av dei same problema innan plantevern. Mjøldogg 
Mjøldogg er den viktigaste soppsjukdommen på squash. Soppane dannar eit kvitt, mjølaktig belegg av mycel og konidier på overflata av blad, stenglar og skot. Etterkvart vil mjøldogg dekka mesteparten av blada, og det fører til nedsett fotosyntese og vekst. Mjøldogg trives best ved relativt høge temperaturar (26-28°C) og store variasjonar i luftfuktighet. Er det forhold som gir doggfall på plantene om natta og tørt og varmt klima om dagen er dette ideelt for mjøldogg.Svovel har verknad mot mjøldogg. Det må monterast 3-4 brennarar/ 1000 m2, og dei bør brenna 8 timar per natt. I Holland startar dei opp svovelbrennarane rett etter planting. Ulempen med svovelbrenning er at det har også negativ effekt på nyttedyra, og 8 timar brenning går ikkje å kombinera med biologisk bekjemping av skadedyr. Nokre nyttedyr tåler derimot opp i maks 4 timar svovel per dag. Dette gjeld middrovmidd (Phytoseiulus persimilis), tripsrovmidd (Amblyseius) og bladlussnylteveps (Aphidius). Gallmyggen mot bladlus (Aphidoletes) er veldig vâr for svovel. Heldigvis har ikkje svovel lang etterverknad på plantene. Ein mogleg strategi kan derfor vera: Ha svovelbrennaren på 8 timar per natt førebyggande mot mjøldogg. Ved angrep av spinnmidd eller bladlus kan ein sette ned svovelbrenninga til 4 timar og sette inn nyttedyra 3-4 dagar etterpå. Ingen kjemiske middel er tillatt til bruk i squash. Når det gjeld biologiske middel er det vanskeleg å finna middel som er gode i praksis. Natriumkarbonat (bakepulver) gir ein viss effekt ved å senka pH på blada. Bland 250g i 100 l vatn og sprøyt ut til drypp-punkt. SpinnmiddBiologisk middel mot spinnmidd er rovmidden Phytoseiulus persimilis. Utviklingstida frå egg til vaksen rovmidd er 7 og 4 dagar ved respektive 20 og 30°C. Rovmidden trives best ved temperaturar mellom 15 og 25°C og ein relativ fuktighet mellom 60 og 95 %. Sett ut minst 25 stk/m2 i områder med angrep + minst 3 stk/m2 i resten av veksthuset. Minst 2 utsett med 1-2 veker mellom, etter dette ved behov - følg nøye med! Sprøyt gjerne angrepne planter med såpe ein gang mens du ventar på rovmidden, dette vil ta ein del vaksne spinnmidd. Bruk Zence eller grønsåpe (Obs! Ikkje fettredusert). Rovmidden er kannibal, og bør derfor bare plasserast der det er spinnmidd. Ved utsetting av rovmidd i flaske må ein rulle flaska lett før og under utsetting, slik at rovmidden fordeler seg i kliet. Elles blir all rovmidden plassert på ein stad. Bladlus Det er viktig å bestemma bladlusarten for å utføra rett bekjemping. Typiske kjenneteikn på dei vanlegaste bladlusartane (tydelege med ei 10x handlupe):
Av nyttedyr kan ein sette ut Aphidius colemani frå flaske mot agurkbladlus og ferskenbladlus og eventuelt A. ervi mot potetbladlus og veksthusbladlus. Førebyggande dose er 0,5 snylteveps/ m2/ 14. dag. Start innsett i juli for bladlusa dukkar helst opp i veksthuset på ettersommaren. Ved angrep aukar dosen til 1 stk/ m2/ veke. Ved angrep kan ein også nytta gallmyggen Aphidoletes aphidimyza. Eit anna alternativ er å oppformeira eigne snylteveps ved hjelp av bankerplanter. Ein oppformeirar snyltevepsen på korn- og havrebladlus som bare går på einfrøblada planter (som korn og gras) og ikkje på squash. Ein har då ein stamme av snylteveps i huset som er mykje flinkare enn folk til å finna bladlus.
Fysiologiske skader 
Spisse frukterSkuldast dårleg pollinering. Solsviding Ved høge temperaturar (>30°C) om dagen kan ein få sviding av blomen med påfølgjande abortering. Til toppen Sist oppdatert 23.12.2004. Møyfrid Sørestad
|
Sandra Paasch: Tlf.: 51 72 02 65 Mob.: 993 17 732 e-mail: sandra.paasch@lr.no